Προαποφασισμένη η επίθεση στο Ιράν;

Ορισμένες από τις πιο έγκυρες φωνές της διεθνούς δημοσιογραφίας στα της Μέσης Ανατολής, όπως ο Αμερικανός Σέιμουρ Χερς, ο Βρετανός Ρόμπερτ Φισκ και ο Γάλλος Ερίκ Λοράν, επιμένουν ότι ο πόλεμος είναι προαποφασισμένος. Η αλήθεια είναι ότι, είτε πρόκειται για προετοιμασία πραγματικού πολέμου, είτε για ψυχολογικό πόλεμο με στόχο την άσκηση πίεσης στην Τεχεράνη, η Ουάσιγκτον έχει προσφέρει ουκ ολίγες ανησυχητικές ενδείξεις.
Πρόσφατα, ο πρόεδρος Μπους περιέγραψε με όρους "Αποκάλυψης" τους κινδύνους από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, κάνοντας λόγο για το ενδεχόμενο «Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου». Σχεδόν ταυτόχρονα, έβλεπαν το φως της δημοσιότητας ρεπορτάζ, σύμφωνα με τα οποία ο Μπους, ήδη στα τέλη του 2003, υπέγραψε απόρρητη οδηγία, με κωδική ονομασία CONPLAN 8022, η οποία προέβλεπε τη χρήση τακτικών, πυρηνικών όπλων εναντίον του Ιράν σε περίπτωση πολέμου. Το κατηγορητήριο που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη νομιμοποίηση του πολέμου συμπληρώθηκε με τον στιγματισμό, εκ μέρους της Ουάσιγκτον, μιας κρατικής υπηρεσίας του Ιράν, της «Δύναμης Αλ Κουντς» των Φρουρών της Επανάστασης, ως τρομοκρατικής οργάνωσης, γεγονός ήκιστα σύνηθες στη διεθνή διπλωματία. Πολλοί θεωρούν, εξ άλλου, ότι ο μόνος στόχος της διεθνούς συνάντησης που οργανώνουν οι Αμερικανοί στην Ανάπολη του Μέριλαντ για το Παλαιστινιακό είναι ο προσεταιρισμός συντηρητικών, αραβικών κρατών εν όψει του επικείμενου πολέμου εναντίον του σιιτικού Ιράκ.
Γεγονός είναι ότι το δίδυμο Μπους - Τσένι έχει πετύχει να οικοδομήσει μια όχι ευκαταφρόνητη συναίνεση γύρω από τη δαιμονοποίηση του Ιράν. Η τοποθέτηση του Γάλλου υπουργού Εξωτερικών, Μπερνάρ Κουσνέρ, περί ενδεχόμενου πολέμου και οι συναντήσεις του Μπους με τον Νικολά Σαρκοζί και την Αγκελα Μέρκελ για επιβολή αυστηρότερων κυρώσεων, επέτειναν την αίσθηση μιας εκκολαπτόμενης «Ιεράς Συμμαχίας» εναντίον της Τεχεράνης. Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ο επικρατέστερος υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών, Ρούντολφ Τζουλιάνι, τάχθηκε υπέρ του βομβαρδισμού του Ιράκ, κάτι που δεν αποκλείει και η υποψήφια των Δημοκρατικών, Χίλαρι Κλίντον, η προεκλογική καμπάνια της οποίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την υποστήριξη του εβραϊκού λόμπι της Νέας Υόρκης. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του ινστιτούτου Zogby, το 52% των Αμερικανών επικροτεί το βομβαρδισμό του Ιράν προκειμένου να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Αλλες αμερικανικές φωνές εκπέμπουν, ωστόσο, εντελώς διαφορετικά μηνύματα. Την περασμένη Πέμπτη, ο αντιστράτηγος Τζέιμς Σίμονς δήλωσε ότι «οι Ιρανοί φαίνεται να τηρούν τις υποσχέσεις τους», σταματώντας τη ροή όπλων και εκρηκτικών προς την ιρακινή αντίσταση, με συνέπεια να μειωθεί ο αριθμός των επιθέσεων εναντίον των Αμερικανών κατά το τελευταίο δίμηνο. Μια μέρα νωρίτερα, Δυτικοί διπλωμάτες στη Βαγδάτη εκτιμούσαν, με δηλώσεις τους στο πρακτορείο Reuters, ότι ο ρόλος της Τεχεράνης ήταν καθοριστικός στην ανακωχή που κήρυξε η ένοπλη οργάνωση του αντιαμερικανού σίιτη Μοκτάντα αλ Σαντρ και στη μείωση των επιθέσεων στην «Πράσινη Ζώνη» της Βαγδάτης. Το ίδιο υποστήριξε ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Χοσιγιάρ Ζεμπαρί.
Από την πλευρά του, ο νέος αρχηγός ΓΕΕΘΑ των ΗΠΑ, ναύαρχος Μάικλ Μούλεν, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα τον περασμένο μήνα, δήλωσε ότι, με τους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν να καταπονούν τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις, «το ρίσκο (μιας επίθεσης εναντίον του Ιράν) θα ήταν πολύ, πάρα πολύ υψηλό». Ακόμη περισσότερο κατηγορηματικός, ο επικεφαλής της αμερικανικής Κεντρικής Διοίκησης, που έχει την επιχειρησιακή ευθύνη για τον Περσικό Κόλπο, ναύαρχος Γουίλιαμ Φάλον, δήλωσε ότι «δεν χρειαζόμαστε κι άλλους μπελάδες» και προεξόφλησε ότι «δεν θα κάνουμε κάτι σοβαρό στο Ιράν, στη διάρκεια της θητείας μου». Λεπτομέρεια, πλην όχι ασήμαντη: Σε πείσμα των κυρώσεων που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ, η εταιρεία Halliburton του Ντικ Τσένι διατηρεί πάντα γραφείο στην Τεχεράνη και έχει αναλάβει τη μεταφορά ιρανικού φυσικού αερίου στη Δύση!
Η προοπτική μιας παρά φύσιν συνδιαλλαγής ανάμεσα στον «Μεγάλο Σατανά» και τον «Αξονα του Κακού» είναι από πολλές απόψεις δελεαστική για την Ουάσιγκτον: Το Ιράν θα μπορούσε να παίξει σημαντικό (αν και όχι τόσο καθοριστικό, όσο γενικά πιστεύεται) ρόλο τόσο στο Ιράκ όσο και στο Αφγανιστάν, κάνοντας κάπως πιο εύκολη τη ζωή των Αμερικανών. Η αντιμετώπιση της Αλ Κάιντα είναι άλλο ένα πεδίο που φέρνει εξ αντικειμένου κοντά το σιιτικό Ιράν και τις ΗΠΑ. Τέλος, η ομαλοποίηση των ιρανοαμερικανικών σχέσεων θα είχε ευεργετικές επιπτώσεις στη διεθνή αγορά του πετρελαίου, σε μια κρίσιμη συγκυρία για την αμερικανική οικονομία που αντιμετωπίζει τον κίνδυνο μιας επώδυνης ύφεσης.
Το πρόβλημα για την Ουάσιγκτον είναι ότι ένα «ντιλ» θα εδραίωνε το Ιράν ως την ισχυρότερη, περιφερειακή δύναμη στην κατ’ εξοχήν πετρελαιοπαραγωγό ζώνη του κόσμου. Εξ αντανακλάσεως, θα ενίσχυε τη Συρία και τη λιβανέζικη Χεζμπολάχ, δηλαδή τα κυριότερα εμπόδια για τον αμερικανοϊσραηλινό έλεγχο της Μέσης Ανατολής. Ανεξάρτητα από τακτικές συμμαχίες με ημερομηνία λήξης, τα στρατηγικά συμφέροντα Ιράν και ΗΠΑ βρίσκονται σε τροχιά σύγκρουσης. Με αυτά τα δεδομένα, η κυβέρνηση Μπους θα εξακολουθήσει, πιθανότατα, μέχρι την τελευταία ημέρα της θητείας της την προσπάθεια για αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη. Ηδη, επενδύει στις αντικαθεστωτικές διαθέσεις της μορφωμένης μεσαίας τάξης που συμπιέζεται από το θεοκρατικό καθεστώς και ενισχύει τα ένοπλα αυτονομιστικά κινήματα των Κούρδων, των Αράβων του Κουζεστάν και των Βαλούχων – αν και χωρίς θεαματικά, μέχρι στιγμής, αποτελέσματα. Θα μπορούσε ένας σαρωτικός, από αέρος βομβαρδισμός του Ιράν να προκαλέσει γενικευμένη δυσαρέσκεια και να ενώσει τα ποικίλα αντικαθεστωτικά ρεύματα σε ενιαίο, ανατρεπτικό ρεύμα – κάτι ανάλογο με αυτό που έγινε στη Γιουγκοσλαβία του Μιλόσεβιτς; Η υπόθεση είναι τόσο δελεαστική, που το ενδεχόμενο ενός νέου πολέμου από την κυβέρνηση Μπους δεν μπορεί να αποκλεισθεί. Ωστόσο, το ρίσκο είναι τρομερά μεγάλο: σε αντίθεση με το Ιράκ, το Ιράν είναι μια χώρα που ουδέποτε υπήρξε αποικία, με εθνική συνείδηση σφυρηλατημένη σε μια πορεία χιλιετιών και με πολύ μεγαλύτερη γκάμα «ασύμμετρων» απαντητικών μέτρων ενατίον των αμερικανικών συμφερόντων. Μάντης κακών, ο ισχυρής επιρροής γερουσιαστής των Δημοκρατικών Τζο Μπάιντεν τόνιζε πρόσφατα: «Αν επιτεθούμε στο Ιράν για να το εμποδίσουμε να αποκτήσει λίγα κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου, κινδυνεύουμε να επιταχύνουμε την πτώση της ασταθούς κυβέρνησης Μουσάραφ (προς όφελος των εξτρεμιστών ισλαμιστών) και να δούμε πακιστανικές ατομικές βόμβες να εκτοξεύονται εναντίον του Ισραήλ και της Ινδίας».