Carter: «Tο Ισραήλ διαθέτει τουλάχιστον 150 πυρηνικές κεφαλές και πυραύλους που θα μεταφέρουν τις κεφαλές αυτές με εξαιρετική ακρίβεια στον στόχο»

Η χθεσινή αυτή δήλωση του πρώην Προέδρου των ΗΠΑ Jimmy Carter θα περνούσε απαρατήρητη εάν αφορούσε το πυρηνικό πρόγραμμα ενός άλλου κράτους πλην του Ισραήλ. Και αυτό διότι αν και το Ιρσαήλ θεωρείται de facto πυρηνική δύναμη εδώ και δεκαετίες, η χώρα αρνείται την ύπαρξη πυρηνικού οπλοστασίου ενώ οι εγκαταστάσεις του θεωρούνται επτασφράγιστο μυστικό. Χαρακτηριστικό είναι ότι δεν υπάρχει καμμία καταγεγραμμένη δήλωση Ισραηλινού αξιωματούχου σχετικά με το πυρηνικό οπλοστάσιο της χώρας. Με μία και μοναδική εξαίρεση: τον Μορδεχάι Βανούνου.

Υπόθεση Βανούνου

Το 1974 αναζητώντας εργασία, ο Μορδεχάι Βανούνου υποβάλει τα χαρτιά του στη Shin Bet (υπηρεσία ασφαλείας της χώρας). Το αίτημα απορρίπτεται αφού κάποιοι εκτιμούν ότι δεν πληρεί τις προυποθέσεις. Δυο χρόνια αργότερα προσλαμβάνεται στο πυρηνικό εργοστάσιο στη Ντιμόνα, ενώ η επόμενη αναφορά στο φάκελό του αφορά την περίοδο στα 1981 όπου ως φοιτητής στο πανεπιστήμιο Μπέν Γκουριόν, δείχνει ενδιαφέρον και αναλαμβάνει πολιτική δραστηριότητα και πρωτοβουλίες στο χώρο της αριστεράς. Το 1982 ο υπεύθυνος ασφάλειας του πυρηνικού εργοστασίου συγκεντρώνει πληροφορίες για τη δράση του Βανούνου, ενώ δυο χρόνια αργότερα η Shin Bet τον ανακρίνει για τη δράση του και τις επαφές του με το χώρο της αριστεράς. Τρία χρόνια αργότερα ταξιδεύει στην Ταυλάνδη και ασπάζεται το βουδισμό, ενώ την ίδια χρονιά στο εργοστάσιο που εργάζεται και κατόπιν διαβουλεύσεων για το συγκεκριμένο θέμα, η διοίκηση αποφασίζει να μην προχωρήσει σε απόλυσή του, αλλά να τον κρατήσουν σε απόσταση από τα προγράμματα που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Μέχρι εκείνη τη στιγμή αν και διεθνώς υπήρχαν υπόνοιες για πυρηνική δραστηριότητα του Ισραήλ, κανένας δεν διέθετε στοιχεία. Ο Βανούνου, ήταν ο άνθρωπος ο οποίος θα άλλαζε τα δεδομένα. Το Μάιο του 1986 πηγαίνει στην Αυστραλία και έρχεται σε επαφή με τοπικά μέσα ενημέρωσης στα οποία προσπαθεί να πουλήσει μια σειρά από φιλμ που αποδεικνύουν την δραστηριότητα του Ισραήλ στην κατεύθυνση της ανάπτυξης αρσενικού και της ολοκλήρωσης στρατιωτικής πυρηνικής τεχνολογίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που προσκομίζει η δραστηριότητα του Ισραήλ στον τομέα αυτό ξεκινά ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 κάπου στα βάθη της ερήμου Νέγκεβ. Ο Βανούνου είχε εργαστεί ως πυρηνικός τεχνικός, στο Μαχόν 2 (υπόγειο κέντρο στρατιωτικής πυρηνικής έρευνας), εκεί επεξεργάζονταν τις πρώτες ύλες τις οποίες κατόπιν έστελναν στο εργοστάσιο της Ντιμόνα.
Παρά το γεγονός ότι τα στοιχεία τα οποία προσκόμισε ο Βανούνου, εντυπωσίασαν τους ξένους πυρηνικούς επιστήμονες, η αυστραλιανή εφημερίδα αρνήθηκε να τα δημοσιεύσει.Ένας κολομβιανός δημοσιογράφος, τον οποίο ο Βανούνου γνώριζε ταξιδεύει μαζί του στη Μαδρίτη και τον φέρνει σε επαφή με την Sunday Times. Η εφημερίδα δείχνει ενδιαφέρον. Όλα αυτά συμβαίνουν τον Αύγουστο του 1986. Το Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς μια ομάδα της Shin Bet συστήνεται για να σταματήσει τη δράση του Βανούνου. Στις 23 Σεπτεμβρίου οι Sunday Times ζητούν πριν ακόμα δημοσιεύσουν τα στοιχεία τη θέση του Ισραήλ για τα όσα προκύπτουν από τα στοιχεία που έχουν παραλάβει από το Βανούνου. Ο Βανούνου βρίσκεται στη Μαδρίτη και στις 24 Σεπτεμβρίου μια πράκτορας της Mossad με το κωδικό όνομα Σίντυ έρχεται σε επαφή μαζί του. Στις 29 Σεπτεμβρίου πραγματοποιεί την τελευταία συνάντηση με την Sunday Times και μετά φεύγει για τη Ρώμη μαζί με την πράκτορα της Mossad, όπου συλλαμβάνεται και μεταφέρεται στο Ισραήλ. Ο Βανούνου καταδικάστηκε με τη κατηγορία της προδοσίας και παρέμεινε 18 χρόνια έγκλειστος υπό άθλιες συνθήκες.

Tο πυρηνικό πρόγραμμα του Ισραήλ

Το 1949 η υπηρεσία ερευνών των Ισραηλινών ΕΔ Hened Gimmel διεξάγει γεωλογική έρευνα στην έρημο Νεγκέβ για εξεύρεση ουρανίου. Ανακαλύπτουν φώσφορο αλλά δεν πτοούνται. Το 1952 ιδρύεται υπό ακρα μυστικότητα η Ισραηλινή Επιτροπή Ατομικών Ερευνών με πρόεδρο τον Ernst David Bergmann. Ο Bergmann αναλαμβάνει υπουργός Δημοσίων Εργων και Αμυντικών Ερευνών του Ισραήλ και θέτει υπό την αιγίδα του υπουργείου του το Hend Gimmel. Μετονομάζεται σε "Mαχόν 4" και στην πειραματική της μονάδα αρχίζει τη παραγωγή βαρέου ύδατος. Στις 3-10-1957 υπογράφεται μυστική συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας μεταξύ του Ισραήλ και της Γαλλίας. Προβλέπεται κατασκευή αντιδραστήρα 24 MW στη θέση Ντιμόνα της ερήμου Νεγκέβ. Οι προδιαγραφές του αντιδραστήρα όμως επιτρέπουν την παραγωγή τριπλάσιας ενέργειας από την προβλεπόμενη στη συμφωνία. Η Mossad δημιουργεί ξεχωριστό τμήμα για την φύλαξη της μυστικότητος του πλάνου και την βιομηχανική κατασκοπεία, θύμα της οποίας θα πέσουν και οι ΗΠΑ. Τον Μάιο του 1960 η Γαλλία πιέζει το Ισραήλ για δημοσιοποίηση του προγράμματος και υπαγωγή του σε διεθνείς ελέγχους, προσφέροντας ως αντάλλαγμα μαχητικά αεροσκάφη. Οι Ισραηλινοί εγγυώνται την ειρηνική χρήση του αντιδραστήρα και υπόσχονται ότι δε θα παράγουν πλουτώνιο. Από το 1965 υπάρχουν αναφορές του τοπικού κλιμακίου της CIA και του στρατιωτικού επιτετραμμένου για την ύπαρξη του αντιδραστήρα. Ο πρέσβης των ΗΠΑ στο Τελ Αβίβ Walworth Barbour όμως, τις εξαφανίζει ή τις υποβαθμίζει. Το ίδιο έτος "συμπτωματικά εξαφανίζεται" ποσότητα 170 κιλών ουρανίου από αντιδραστήρα στην Πενσυλβάνια. Κατά μεταγενέστερη μαρτυρία στη διάρκεια του Πολέμου των 6 Ημερών (1967), το Ισραήλ διαθέτει 2 πυρηνικές κεφαλές, ενώ την ίδια περίοδο τίθεται ο αντιδραστήρας της Ντιμόνα σε πυρηνικό συναγερμό. Στις αρχές του 1968 ο "πατέρας της υδρογονοβόμβας" E. Teller ανακοινώνει στον διευθυντή του γραφείου Έρευνας & Τεχνολογίας της CIA C. Duckett ότι ισραηλινοί συνάδελφοί του, του εκμυστηρεύτηκαν την ύπαρξη πυρηνικού οπλοστασίου. Το 1970 υπογράφεται η Συμφωνία για τη Μη Διάδοση Πυρηνικών Όπλων (Νon Proliferation Treaty), την οποία αρνείται να υπογράψει το Ισραήλ. Κατα την πρώτη φάση του Πολέμου του Yom Kippur (1973) συναρμολογούνται 13 πυρηνικές κεφαλές και το Ισραήλ αφήνει να "διαρρεύσει" ότι ήταν "ετοιμες προς χρήση" ασκώντας εκβιασμό προς την κυβέρνηση Nixon. Σύμφωνα με έκθεση της CIA στα μέσα της δεκαετίας του '90 το Ισραήλ διέθετε 70-130 πυρηνικές κεφαλές. Κατά ορισμένους εμπειρογνώμονες στα τέλη της δεκαετίας του '90 το Ισραήλ είχε πυρηνικό οπλοστάσιο της τάξεως των 400 κεφαλών.