Βίοι παράλληλοι Ερντογάν-Μπασμπούγ

Tου Ευστράτιου Χαραλάμπους
Λίγες μέρες πριν την ανάληψη των καθηκόντων από το νέο Αρχηγό του Τουρκικού Γενικού Επιτελείου, Στρατηγό Ilker Başbuğ και μέσα στη ζοφερή ατμόσφαιρα που δημιουργεί η ζέστη του Αυγούστου, πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα η συνάντηση με τον πρωθυπουργό Ερντογάν, καίτοι επίσημα υπήρχε άλλος Αρχηγός , όπου τέθηκαν οι βάσεις της συνεργασίας των δύο ισχυρών πόλων εξουσίας στη γειτονική χώρα.
Οι μετέπειτα εξελίξεις έδειξαν τι συμφωνήθηκε μεταξύ των δύο ανδρών. Ο Στρατός ζήτησε επίσημα από την κυβέρνηση ανανέωση της απόφασης της Βουλής , για ένα χρόνο, με την οποία δίδεται στις ένοπλες δυνάμεις η εντολή να ενεργούν εκτός συνόρων κατά των Κούρδων ανταρτών.
Πράγματι όλα τα κόμματα, πλην του κουρδικού (για το οποίο αναμένεται απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου για παύση λειτουργίας) στήριξαν την πρόταση της κυβέρνησης.
Ο Ερντογάν φαίνεται να ζήτησε τη μη αντίδραση του Στρατού στην άσκηση διώξεων κατά των μελών της οργάνωσης Εργκενεγκόν, η οποία βαρύνεται με πολιτικές δολοφονίες και με σχεδιασμό ενεργειών για δημιουργία κλίματος πτώσης της κυβέρνησης. Φυσικά οι επικεφαλείς Στρατηγοί της οργάνωσης εξασφάλισαν ευνοϊκή μεταχείριση μέσω της εισαγωγής στο νοσοκομείο.
Στη συνέχεια παρατηρήθηκε μια εκστρατεία του Επιτελείου στο να δημιουργήσει κλίμα υπέρ των ενόπλων δυνάμεων, στο χώρο των ΜΜΕ, η οποία υλοποιήθηκε με συγκεντρώσεις διαπιστευμένων δημοσιογράφων στο Επιτελείο και παράλληλη άρση απαγόρευσης κατά εκπροσώπων ορισμένων εφημερίδων που ασκούσαν κριτική κατά των ενόπλων δυνάμεων.
Στη συνέχεια ο Αρχηγός του Επιτελείου, ως άλλος πρωθυπουργός, επιχείρησε επίσκεψη και ενημέρωση φορέων σε πόλεις της Ν.Α. Τουρκίας, όπου πλειοψηφεί το κουρδικό στοιχείο, η οποία στόχο είχε να "κόψει" τις γέφυρες με το PKK και να βελτιώσει την εικόνα του Στρατού. Δυστυχώς η ενέργεια δεν στέφθηκε με επιτυχία αφενός λόγω αποκλεισμών στην εκπροσώπηση και αφετέρου λόγω της δυσπιστίας των Κούρδων και ορισμένων ΜΜΕ, τα οποία δεν συμφωνούν με τη γενική στάση του Στρατού και τον καταλυτικό ρόλο που διαδραματίζει στις εξελίξεις στη Τουρκία.
Ενώ ο Αρχηγός συνέχιζε τις δραστηριότητες του και η κυβέρνηση συμφωνούσε και υπέγραφε τη συμφωνία παραγωγής του νέου άρματος με την εταιρεία του Κοτς και των συνεργατών από Ν. Κορέα, ο Ερντογάν περνούσε δύσκολες στιγμές, λόγω του σκανδάλου μιας ισλαμικής Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης, που είχε προσαχθεί σε δίκη στη Γερμανία, κατηγορούμενη για κατάχρηση. Οι αποκαλύψεις στη δίκη ενέπλεκαν στελέχη του κυβερνώντος κόμματός AKP και οδήγησαν σε παραίτηση τον αντιπρόεδρο του κόμματος . Η σκανδαλολογία έγινε σημαία από την αντιπολίτευση με αιχμή δόρατος το μεγάλο εκδοτικό συγκρότημα του Ντογάν και συνεχίζεται με άγνωστη έκβαση.

Επιθέσεις του PKK
Όπως συμβαίνει τα τελευταία 30 χρόνια το PKK, πάντα προβαίνει σε ενέργειες που δίδουν την ευκαιρία στους εμπλεκομένους φορείς να αποστρέψουν την προσοχή της κοινής γνώμης από τα πραγματικά προβλήματα (οικονομία, διαφθορά κλπ).
Στα μέσα Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε επίθεση σε τουρκικό φυλάκιο στα σύνορα με το Ιράκ με 17 νεκρούς και συνεχίστηκαν άλλες επιθέσεις με λιγότερο αριθμό νεκρών. Προ μηνών είχε προηγηθεί επίθεση σε άλλο φυλάκιο με 13 νεκρούς και αιχμαλώτους τούρκους στρατιώτες.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία μέχρι τώρα στο πόλεμο κατά των Κούρδων συνολικά η τουρκική πλευρά μετρά 7.946 νεκρούς εκ των οποίων οι 5.821 ανήκουν στις ένοπλες δυνάμεις , ενώ άγνωστος παραμένει ο αριθμός από την πλευρά των Κούρδων.

Επικρίσεις κατά του Στρατού
Η νεοκδοθείσα εφημερίδα Taraf (πλευρά) δημοσίευσε απόρρητα έγγραφα και σκηνές από την επίθεση και έθεσε κρίσιμα ερωτήματα για τις απώλειες , ουσιαστικά κατηγόρησε το Στρατό για πλημμελή εκτέλεση των καθηκόντων. Ακολούθησαν διάφοροι σοβαροί αρθρογράφοι και τέθηκε το ερώτημα τι γίνεται στο θέμα της συνεργασίας με τις ΗΠΑ , στο θέμα των πληροφοριών και γιατί δεν έγινε αντιληπτή η συγκέντρωση δυνάμεων από το PKK.
Για πρώτη φορά βάλλονται ευθέως οι ένοπλες δυνάμεις και ζητήθηκε η παραίτηση του Αρχηγού , η αντίδραση του τελευταίου με οξεία ομιλία στο Μπαλικεσίρ, όπου κατηγόρησε τα ΜΜΕ ότι παίζουν το έργο του PKK και τη κυβέρνηση ότι δεν διαθέτει πιστώσεις για κατασκευή φυλακίων –οχυρών , έριξε λάδι στη φωτιά και αποτέλεσε την αφετηρία για βασικές αλλαγές στο πόλεμο κατά των Κούρδων ανταρτών.
Ακολούθησαν συσκέψεις και τελικά στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας της 21/10 αποφασίστηκαν τα παρακάτω:
- Ο Στρατός απαλλάχθηκε από την ευθύνη συντονισμού το δυνάμεων και φορέων στο πόλεμο με το PKK και παραμένει υπεύθυνος για τη φύλαξη των συνόρων και για εκτός συνόρων.
- Δημιουργείται Υφυπουργείο στο ΥΠΕΣ , αρμόδιο για το συντονισμό φορέων στον αγώνα κατά του PKK, όχι μόνο σε επιχειρησιακό και πληροφοριακό επίπεδο αλλά και στο επίπεδο λήψης οικονομικών και άλλων μέτρων για ανάπτυξη της περιοχής και περιορισμό της στελέχωσης και οικονομικής ενίσχυσης του PKK από το εσωτερικό και το εξωτερικό.
- Όλες οι ειδικές δυνάμεις της Στρατοχωροφυλακής και της Αστυνομίας, αποτελούμενες από νέους επαγγελματίες τίθενται υπό μία διοίκηση.
- Θα εφαρμοστεί επιλεκτικά κατάσταση εκτάκτου ανάγκης σε περιοχές της ΝΑ Τουρκίας.

Συνεργασία με Μπαρζανί
Η μεγαλύτερη αλλαγή , που αποτελούσε ταμπού για το Στρατό , έγινε στο τομέα των σχέσεων με τη κυβέρνηση του Μπαρζανί στο Β.Ιράκ, έστω και σε χαμηλό επίπεδο η τουρκική κυβέρνηση συνομίλησε με την κυβέρνηση της ημιαυτόνομης περιοχής υπό την επίβλεψη των ΗΠΑ και τη σύμφωνη γνώμη της Βαγδάτης και συμφωνήθηκε :
- H συνεργασία στο τομέα των πληροφοριών.
- Η λήψη μέτρων, από τις δυνάμεις του Μπαρζανί, κατά του PKK.
- Η επίτευξη συμφωνίας το καθεστώς της πόλης του Κιρκούκ, όπου η Τουρκία παίζει το ρόλο του προστάτη των Τουρκομάνων.
- Η ενίσχυση των εμπορικών και οικονομικών σχέσεων μεταξύ των δύο πλευρών.
Ακολούθησε επίσκεψη του πρωθ/γου στο Ντιγιάρπμπακιρ, όπου παρατηρήθηκε, κλείσιμο όλων των καταστημάτων με αφορμή τη βιαία συμπεριφορά κατά του Οτζαλάν από τους φρουρούς, άρνηση φορέων να συναντηθούν μαζί του, γεγονός που έδωσε την ευκαιρία στον αρχηγό της αντιπολίτευσης Μπαϊκάλ να ομιλεί για έλλειψη του Κράτους από την περιοχή και για σημάδια γενικής ανυπακοής των Κούρδων κατά της κεντρικής εξουσίας.
Οι παραπάνω εξελίξεις μας οδηγούν στα παρακάτω συμπεράσματα:
1. Oι ΗΠΑ πέτυχαν του σκοπού τους να υπάρξει προσέγγιση Τουρκίας και κυβέρνησης ημιαυτόνομης περιοχής του Β.Ιράκ, έστω και αν η τουρκική πλευρά τονίζει ότι δεν αποτελεί αναγνώριση. Τούτο επιδρά θετικά στα σχέδια τους για σταδιακή αποχώρηση από το Ιράκ και τυχόν μελλοντικών κατά του Ιράν.
2. Οι ένοπλες δυνάμεις της γειτονικής χώρας υπέστησαν σοβαρό πλήγμα στο γόητρο τους και αυτό εξηγεί τη συμφωνία τους για αλλαγή τρόπου αντιμετώπισης των Κούρδων, συνεχίζουν όμως να αποτελούν βασικό ρυθμιστή των εξελίξεων στη γειτονική χώρα και ανασταλτικό παράγοντα στα θέματα που απασχολούν τη χώρα μας.
3. Ο πρωθυπουργός ανέλαβε σοβαρή ευθύνη για το χειρισμό του πολέμου με τους Κούρδους και αν η πρωτοβουλία δεν συνοδευτεί με αλλαγή στρατηγικής, από την κατασταλτική σε αυτή της προσέγγισης ,τίθεται σε κίνδυνο η άνετη επικράτηση στις τοπικές εκλογές τον επόμενο χρόνο , που άλλωστε φαίνεται απίθανη στην ΝΑ Τουρκία.
4. Εαν η συνεργασία Τουρκίας-Μπαρζανί λάβει σάρκα και οστά οι Κούρδοι θα περιέλθουν σε δύσκολη θέση και θα αναγκαστούν να αλλάξουν στρατηγική, που ήδη παρατηρείται με τη μεταφορά του πολέμου στα αστικά κέντρα, όπου πλειοψηφεί το κουρδικό στοιχείο.
5. Η δίκη που ξεκινά στις 23/10 κατά των μελών της οργάνωσης Εργκενεκόν, θα αποτελέσει πεδίο σύγκρουσης ισλαμιστών και της ακραίας εθνικιστικής πλευράς των Κεμαλιστών ,συνεπικουρούμενης από τα κόμματα CHP(Μπαϊκάλ) και MHP (Μπαχτσελί) και θα θέσει στο περιθώριο τις όποιες πρωτοβουλίες της κυβέρνησης για δημιουργία νέου ευρωπαϊκού συντάγματος.
6. Η πιθανή απαγόρευση λειτουργίας του κουρδικού κόμματος, καίτοι το διάδοχο σχήμα έχει ετοιμαστεί θα επιδράσει αρνητικά στο ήδη φορτισμένο κλίμα των σχέσεων Τούρκων και Κούρδων.
Η σχέση μεταξύ πρωθυπουργού και αρχηγού περνά από το ακανθώδες πεδίο του κουρδικού προβλήματος, εάν πετύχει το σχέδιο του πρώτου και υπάρξει προσέγγιση με τους Κούρδους και εξάλειψη ή έστω περιορισμός των επιθέσεων και κατ επέκταση των θυμάτων, ο δεύτερος θα υποστεί πλήγμα έστω και αν δεν θα λεχθεί φανερά.
Ο καταλύτης στην υπόθεση , δηλαδή οι Κούρδοι ευελπιστούν τουλάχιστον να βελτιώσουν τη θέση τους και να αποκτήσουν τα στοιχειώδη δικαιώματα, που με πείσμα αρνείται το εθνικιστικό καταστημένο και να μεταθέσουν για το μέλλον όποια όνειρα για μεγάλο "Κουρδιστάν".