Αποχαρακτηρισμός απόρρητων εγγράφων του Νίξον

Τον Iούλιο του 1969, ενώ ο πλανήτης έστρεφε το βλέμμα στην αποστολή του «Απόλο 11» στη Σελήνη, ο πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και οι στενοί σύμβουλοί του ανησυχούσαν για την κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών στη Μέση Ανατολή, όπως φαίνεται από τις χιλιάδες σελίδες απόρρητων εγγράφων που αποχαρακτηρίσθηκαν χθες από την προεδρική βιβλιοθήκη Νίξον στην Καλιφόρνια.
«Οι Ισραηλινοί, ένας από τους λίγους λαούς στον κόσμο που απειλείται πραγματικά, έχουν περισσότερες πιθανότητες να χρησιμοποιήσουν τα πυρηνικά τους όπλα», προειδοποιούσε ο τότε Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας, Χένρι Κίσινγκερ, τον πολιτικό του προϊστάμενο σε μνημόνιο με ημερομηνία 19 Ιουλίου 1969. Το ισραηλινό πυρηνικό πρόγραμμα, την ύπαρξη του οποίου το Ισραήλ δεν έχει παραδεχθεί ποτέ, δημιουργούσε προβλήματα στην κυβέρνηση Νίξον, που ετοιμαζόταν να δεξιωθεί την πρωθυπουργό του Ισραήλ, Γκόλντα Μέιρ στην Ουάσιγκτον.
Ο Χένρι Κίσινγκερ παρουσίασε έτσι διάφορες επιλογές στον πρόεδρο Νίξον: Θα έπρεπε η Ουάσιγκτον να επιμείνει στην αναστολή του ισραηλινού πυρηνικού προγράμματος; Τι θα γινόταν εάν το Ισραήλ αρνείτο την αμερικανική παρέμβαση; Μήπως η καλύτερη λύση ήταν η ηθελημένη άγνοια από μέρους της Ουάσιγκτον για το ισραηλινό πυρηνικό πρόγραμμα;
Τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα προσφέρουν σπάνια εικόνα της στενής, αλλά ενίοτε ταραχώδους, σχέσης της Ουάσιγκτον με το εβραϊκό κράτος, ενώ λειτουργούν και ως υπενθύμιση ότι οι ανησυχίες για την εξάπλωση των πυρηνικών όπλων στη Μέση Ανατολή δεν χρονολογούνται από την πρόσφατη κρίση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, αλλά έχουν μακρά προϊστορία.
Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συζήτηση μεταξύ Νίξον και Κίσινγκερ για ενδεχόμενη στήριξη κουρδικής εξέγερσης στο Ιράκ, αλλά για αξιοποίηση της βασιλικής οικογένειας της Σαουδικής Αραβίας ως μεσολαβητές συμφωνίας ειρήνης στη Μέση Ανατολή.
Το ζήτημα του ισραηλινού πυρηνικού προγράμματος, όμως, είναι αυτό που απασχολούσε κατά προτεραιότητα το Λευκό Οίκο το καλοκαίρι του 1969. «Διαθέτουμε στοιχεία, που δείχνουν ότι το Ισραήλ απέκτησε σχάσιμο υλικό από τις ΗΠΑ το 1965. Μας είναι, όμως, αδύνατο να πείσουμε τους Ισραηλινούς να παγώσουν το πυρηνικό τους πρόγραμμα, καθώς οι επιθεωρήσεις θα ήταν ατελέσφορες. Το πυρηνικό πρόγραμμα είναι ένας τομέας, στον οποίο το Ισραήλ μας παραπλανά συστηματικά», αναφέρει στο εκτενές μνημόνιό του ο Χένρι Κίσινγκερ.
Το μνημόνιο του Χένρι Κίσινγκερ, που συντάχθηκε μόλις δύο χρόνια μετά τον Πόλεμο των Εξι Ημερών του 1967, αναγνωρίζει εμμέσως το δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα, δίνοντας «γραμμή» στις επόμενες αμερικανικές κυβερνήσεις. Ο Χένρι Κίσινγκερ εκφράζει, όμως, και σημαντικούς φόβους για τη στάση αυτή της Ουάσιγκτον: «Το Ισραήλ δεν θα πάρει τις θέσεις μας πάνω στα πυρηνικά όπλα στα σοβαρά εφόσον δεν πεισθεί ότι είμαστε έτοιμοι να του στερήσουμε κάτι, το οποίο χρειάζεται κατεπειγόντως», γράφει ο κ. Κίσινγκερ, αναφερόμενος στην πώληση μαχητικών αεροσκαφών τύπου Φάντομ στο Τελ Αβίβ. «Από την άλλη, εάν δεν τους δώσουμε τα Φάντομ και δημοσιοποιήσουν την απόφασή μας, θα αντιμετωπίσουμε ασφυκτικές πολιτικές πιέσεις».
Μία από τις επιπτώσεις αυτές θα ήταν «η προσφορά πυρηνικών εγγυήσεων από τους Σοβιετικούς στον αραβικό κόσμο, η ενίσχυση της σοβιετικής επιρροής στους Αραβες και η διακινδύνευση της αμερικανικής παρουσίας στη Μέση Ανατολή», καταλήγει το μνημόνιο του Χένρι Κίσινγκερ.
Μετά τη συνάντηση που είχε με την Γκόλντα Μέιρ στα τέλη Σεπτεμβρίου 1969, ο πρόεδρος Νίξον είπε: «Τα προβλήματα της Μέσης Ανατολής διαρκούν εδώ και αιώνες. Δεν επιδέχονται εύκολων λύσεων και δεν αναμένουμε να επιλυθούν με διπλωματικά τεχνάσματα».
Ο Αβνερ Κοέν, συγγραφέας του βιβλίου «Το Ισραήλ και η Βόμβα», εκτιμά ότι υπάρχουν ικανά ιστορικά στοιχεία που να στηρίζουν την άποψη ότι ο πρόεδρος Νίξον και η κ. Μέιρ έφθασαν σε μυστική συμφωνία, που επέτρεπε στο Ισραήλ να διατηρήσει το πυρηνικό του οπλοστάσιο. «Αυτή η συμφωνία κυρίων παραμένει και σήμερα εν ισχύ», λέει ο κ. Κοέν.