Ναυτική παρουσία στο Ανατολικό Αιγαίο

Ασκήσεις με πολεμικά σκάφη γύρω από το Καστελλόριζο περιέλαβε αιφνιδίως στο πρόγραμμά του εδώ και μερικές εβδομάδες το ελληνικό Πεντάγωνο. Στην κίνηση αυτή προχώρησε το ΓΕΕΘΑ για προληπτικούς λόγους και όχι επειδή, όπως έλεγαν στρατιωτικές πηγές, υπάρχει συγκεκριμένη απειλή. Ωστόσο πίσω από την κίνηση αυτή υπάρχει έντονο διπλωματικό παρασκήνιο που σχετίζεται με τον καθορισμό της υφαλοκρηπίδας μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, αλλά και ενέργειες της Άγκυρας για έρευνες για πετρέλαιο στην περιοχή αυτή. «Επιλέξαμε την επίδειξη σημαίας και στο ανατολικότερο σημείο της επικράτειάς μας προς τη Μεσόγειο, με αφορμή και τα συχνά ταξίδια ελληνικών φρεγατών στα ανοιχτά του Λιβάνου, στο πλαίσιο της ειρηνευτικής αποστολής ή στην Αν. Μεσόγειο» είπε καθησυχαστικά αρμόδια πηγή. Πρόκειται για «τεχνικές ασκήσεις» που περιλαμβάνουν συνεργασία με πολεμικά αεροσκάφη, με ναυτικά παρατηρητήρια και με μονάδες του Στρατού Ξηράς στο νησί. Στις δύο τελευταίες ασκήσεις πήραν μέρος οι φρεγάτες «Θεμιστοκλής» και «Ύδρα». Η τουρκική δραστηριότητα στην περιοχή έγινε πιο συστηματική μετά τις κινήσεις ερευνητικού σκάφους της Τουρκίας βορειοανατολικά της Κύπρου για κοιτάσματα πετρελαίου στις αρχές Αυγούστου που προκάλεσαν ένταση. Την ίδια περίοδο σημειώθηκαν και αεροπορικές προκλήσεις στο Αιγαίο, ενώ τον Σεπτέμβριο στις τουρκικές κινήσεις «ελληνικού ενδιαφέροντος» προστέθηκε και η παρουσία του σεισμογραφικού «Κότσα Πίρι Ρέις». Το τουρκικό σκάφος κινήθηκε στην Αν. Μεσόγειο εκτελώντας σειρά σεισμικών ερευνών και έφθασε 33 ναυτικά μίλια νοτιοανατολικά του Καστελλόριζου. Για την κίνησή του, όπως ανέφεραν πηγές του ΓΕΕΘΑ, είχε εκδοθεί «ναυτική οδηγία» και ο πλους του έγινε σε τουρκικά και διεθνή ύδατα. Η παρακολούθησή του γινόταν μέσω του δορυφορικού σήματος. Ελλάδα και Κύπρος είχαν συνεχή επικοινωνία για το θέμα μέσω των Επιτελείων, ενώ σταθερά ενημερωνόταν ο υπουργός Άμυνας Ε. Μεϊμαράκης. Πίσω από αυτές τις τουρκικές κινήσεις η Αθήνα βλέπει την τουρκική αξίωση το Καστελλόριζο να μην έχει υφαλοκρηπίδα. Την ίδια αξίωση η Άγκυρα έχει προβάλει και προς την Αίγυπτο. Συγκεκριμένα η Τουρκία έχει ζητήσει από το Κάιρο να ενημερώνεται για τις ελληνοαιγυπτιακές συνομιλίες, αίτημα που σύμφωνα με διπλωματικές πηγές δεν έγινε δεκτό.
Σύμφωνα με κορυφαία ελληνική στρατιωτική πηγή, η στροφή των ΗΠΑ προς την αποδοχή του Δικαίου της Θάλασσας ενισχύει τις ελληνικές θέσεις και στο θέμα αυτό, καθώς η σύμβαση αναγνωρίζει υφαλοκρηπίδα για τα νησιά. Ιδιαίτερα μάλιστα μετά την κατ΄ αρχήν έγκριση της σύμβασης από την Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας τον περασμένο μήνα. Με την αναμενόμενη επικύρωση και από τις ΗΠΑ, οι μόνες χώρες που δεν την αποδέχονται είναι η Τουρκία, το Ισραήλ και η Βενεζουέλα.