Σύγκρουση CIA - Νεοσυντηρητικών

Ποιος θα το περίμενε ότι μια έκθεση της CIA και των υπόλοιπων 15 μυστικών υπηρεσιών της υπερδύναμης θα αποτελούσε κόλαφο για εν ενεργεία Αμερικανό πρόεδρο, θα δικαίωνε τον Βλαντιμίρ Πούτιν και θα χαιρετιζόταν ως «μεγάλη νίκη» από τον... Μαχμούντ Αχμεντινετζάντ! Και όμως συνέβη, την περασμένη Δευτέρα. Και μόνο το γεγονός ότι μια τέτοια έκθεση βγήκε έξω από τους τέσσερις τοίχους του Οβάλ Γραφείου και δόθηκε με τυμπανοκρουσίες στη δημοσιότητα αποτελεί ένδειξη οξύτατου διχασμού για καίριες πλευρές της εξωτερικής πολιτικής στο σκληρό πυρήνα του αμερικανικού κατεστημένου.
Στην πολύκροτη έκθεσή τους, οι 16 διοικητές της αμερικανικής κατασκοπείας «εκτιμούν με μεγάλο βαθμό βεβαιότητας ότι από το φθινόπωρο του 2003 η Τεχεράνη έχει σταματήσει το πρόγραμμά της για την κατασκευή πυρηνικών όπλων» και ότι, ακόμη και αν το ενεργοποιούσε εκ νέου αύριο, «πιθανώς δεν θα διέθετε αρκετό εμπλουτισμένο ουράνιο ούτε το 2015». Το κεντρικό αυτό συμπέρασμα άφησε έκθετο τον Μπους, ο οποίος, μόλις στις 17 Οκτωβρίου μιλούσε για άμεση, ιρανική απειλή που θα μπορούσε να οδηγήσει σε... «Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο»! Μάλιστα, ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας Στίβεν Χάντλεϊ αναγκάσθηκε να παραδεχθεί ότι ο Μπους γνώριζε το συμπέρασμα στο οποίο έτειναν οι μυστικές υπηρεσίες του ήδη από τον Σεπτέμβριο.
Ωστόσο, η έκθεση αποτελεί και ένα είδος αυτομαστιγώματος των συντακτών της. Ηταν οι διοικητές των ίδιων υπηρεσιών εκείνοι οι οποίοι, προ διετίας, σε μια ανάλογη έκθεση, υποστήριζαν ότι το Ιράν προχωρεί με όλες τις μηχανές αναμένες στην κατασκευή πυρηνικών όπλων. Το καλοκαίρι του 2005 αξιωματούχοι των αμερικανικών υπηρεσιών γυρνούσαν τον κόσμο για να πείσουν ξένες κυβερνήσεις γύρω από την «αμεσότητα» της ιρανικής απειλής. Στις σχετικές συσκέψεις πρόβαλλαν διαφάνειες που υποτίθεται ότι προέρχονταν από το διαβόητο «λάπτοπ Ιρανού μηχανικού, που κατάφερε να κλέψει η CIA» και το οποίο υποτίθεται ότι «αποδείκνυε» τις καταγγελίες τους. Τώρα ισχυρίζονται ότι είχαν κάνει λάθος και ότι οι νέες, διαμετρικά αντίθετες εκτιμήσεις τους βασίζονται σε υποκλοπές συνομιλιών μεταξύ ανώτατων στρατιωτικών και πολιτικών ηγετών του Ιράν.
Οποιος θέλει, το πιστεύει. Οι λιγότερο εύπιστοι θα μπορούσαν να προβάλλουν μια εκδοχή που έχει λιγότερο αστυνομικό σασπένς, αλλά μεγαλύτερη λογική συνοχή. Οτι, δηλαδή, πρόκειται για μια βαρυσήμαντη πολιτική στροφή, που υπαγορεύθηκε από σοβαρότατους πολιτικούς λόγους.
Η αξιοπιστία της CIA (όση αξιοπιστία μπορεί να διαθέτει ένας θεσμός για τον οποίο η παραπληροφόρηση είναι δεύτερη φύση) γελοιοποιήθηκε διεθνώς την περίοδο 2002 - 2003, όταν ο τότε διοικητής της Τορτζ Τένετ, σαν υπάκουος στρατιώτης, κατασκεύασε τις «αποδείξεις» που ζητούσε επιμόνως ο Μπους περί όπλων μαζικής καταστροφής του Ιράκ. «Αποδείξεις» τόσο αξιοθρήνητες, που ο Κόλιν Πάουελ, σε σύσκεψη ενόψει της κρίσιμης συνεδρίασης του Συμβουλίου Ασφαλείας, είχε πετάξει οργισμένος τα χαρτιά στον αέρα, φωνάζοντας στον Τένετ «δεν μπορώ να πω αυτά τα σκ...ά»! Γνωστό είναι επίσης ότι ένας από τους πιο σημαντικούς πληροφοριοδότες των Αμερικανών για τα «όπλα μαζικής καταστροφής» του Σαντάμ, ήταν ο παροιμιωδώς διεφθαρμένος και αναξιόπιστος Αχμέντ Τσαλαμπί, μετέπειτα κατοχικός πρωθυπουργός στη Βαγδάτη.
Ο Τένετ πλήρωσε τη νύφη και εξαναγκάσθηκε σε παραίτηση, αλλά η CIA εξακολούθησε να υπηρετεί υπάκουα το δίδυμο Μπους - Τσέινι στο ιρανικό. Το ρόλο των Ιρανών Τσαλαμπί κλήθηκαν να παίξουν δύο πληροφοριοδότες του ιδίου φυράματος. Ο ένας είναι ο Μανουσέρ Γκορμπανιφάρ, Ιρανός έμπορος όπλων εξόριστος στη Γαλλία από το 1979 και ένας από τους ανθρώπους κλειδιά στο σκάνδαλο Ιράνγκεϊτ (μυστική παράδοση αμερικανικών όπλων στο Ιράν) που συγκλόνισε τις ΗΠΑ τη δεκαετία του '80. Και ο δεύτερος είναι ο Αλιρεζά Τζαφαρζαντέχ, εκπρόσωπος των «Μουτζαχεντίν του Λαού»- Ιρανών πρώην... ισλαμομαρξιστών, που λειτούργησαν ως εφεδρικός στρατός του Σαντάμ Χουσεΐν εναντίον του Ιράν και βρίσκονται στη λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ από το 1997, αλλά διατηρούν γραφεία στις ΗΠΑ και οργανώνουν συγκεντρώσεις με συμμετοχή μελών του Κογκρέσου!
Το σημείο καμπής έρχεται με τη βαριά ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο, το Νοέμβριο του 2006, με φόντο το φιάσκο στο Ιράκ. Οι νεοσυντηρητικοί εμφανίζονται πια σαν μια τρελή πολιτική συμμορία χωρίς φρένα, που απειλεί να παρασύρει στον γκρεμό τους Ρεπουμπλικάνους και την ίδια την Αμερική. Στην εσωτερική «εξέγερση» παίζει αποφασιστικό ρόλο από τα παρασκήνια ο ίδιος ο πατήρ Μπους, που βρίσκει την ευκαιρία να επιβάλει την εκπαραθύρωση του Ντόναλντ Ράμσφελντ, με τον οποίο τον χωρίζουν παλιές βεντέτες, από την εποχή Φορντ. Τις επόμενες εβδομάδες θα εξοστρακιστούν όλοι οι επιφανείς νεοσυντηρητικοί (Γούλφοβιτς, Μπόλτον, Φέιθ, Περλ κ.ά.). Επιπλέον, ο πατήρ Μπους - ο οποίος, εκτός από πρόεδρος, διετέλεσε και διοικητής της CIA - φορτώνει στο γιο του τον «δικηγόρο της οικογένειας» και παλιό υπουργό Εξωτερικών Τζέιμς Μπέικερ, ο οποίος συντάσσει το γνωστό πόρισμα για αλλαγή πολιτικής στο Ιράκ, συνιστώντας γέφυρες προς τη Δαμασκό και την Τεχεράνη.
Ωστόσο ο υιός Μπους, παρά τους αναγκαστικούς ελιγμούς του, συνέχισε ουσιαστικά την ίδια πολιτική τόσο στο Ιράκ, όσο και απέναντι στο Ιράν. Υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις ότι κύκλοι των ενόπλων δυνάμεων δυσφορούν έντονα με αυτή την κατάσταση και φοβούνται μήπως, στην τελευταία χρονιά της οκταετίας του, το δίδυμο Μπους - Τσέινι επιχειρήσει μια τυχοδιωκτική εκστρατεία εναντίον του Ιράν. Δεν πρέπει να είναι τυχαίο ότι ανώτατοι στρατιωτικοί βγήκαν να επαινέσουν δημόσια την Τεχεράνη για τη βοήθεια που τους προσφέρει εσχάτως στο Ιράκ.
Η έκθεση των 16 μυστικών υπηρεσιών, μια κίνηση πρωτοφανής στην πολιτική ιστορία της Αμερικής, ήταν ο τελευταίος κρίκος της αλυσίδας. Ηταν σαν η CIA να υιοθετεί, αν επιτρέπεται ο ιερόσυλος παραλληλισμός, το σύνθημα του... αντιπολεμικού κινήματος, φωνάζοντας στον υιό Μπους «Οχι στο όνομά μας»!
Για την ώρα, το προνουντσιαμέντο των υπηρεσιών απομακρύνει το ενδεχόμενο πολέμου εναντίον του Ιράν και ανοίγει ένα παράθυρο στη διπλωματία. Ωστόσο, το σενάριο μιας στρατηγικής «συμμαχίας με το διάβολο» εμφανίζεται προβληματικό. Οι πόλεμοι στο Ιράκ και το Αφγανιστάν έφεραν την Αμερική στην περιοχή για να μείνει, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα το Ιράν στην ισχυρότερη περιφερειακή δύναμη. Ακόμη κι όταν θα έχουν φύγει ο Μπους και ο Αχμεντινετζάντ από την εξουσία, το ερώτημα γύρω από το ποιος θα κάνει κουμάντο στον Περσικό Κόλπο και τα πετρέλαιά του θα είναι ανοιχτό και εκρηκτικό.
Βροχή επιθέσεων δέχθηκε η έκθεση των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών από το... Ισραήλ! Ακόμη και ο Εχούντ Μπάρακ, ο οποίος ως πρωθυπουργός απέσυρε τον ισραηλινό στρατό από το Λίβανο και ήταν έτοιμος για ιστορικές συμφωνίες με τον Αραφάτ και τον Aσαντ, εμφανίστηκε πιο γεράκι από τα γεράκια.
Το ισχυρό ισραηλινό λόμπι στις ΗΠΑ, με ναυαρχίδα την AIPAC, ασκεί εντονότατη πίεση στους υποψηφίους προέδρους, γερουσιαστές και βουλευτές, εν όψει των αμερικανικών εκλογών του 2008, σχεδόν αποκλειστικά για το ιρανικό. Στα μάτια του Ισραήλ, η καταστροφή του αποδυναμωμένου Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν θα είναι μικρό κέρδος μπροστά στην τεράστια ζημιά που θα αντιπροσωπεύει η ανάδυση του Ιράν στην ισχυρότερη περιφερειακή δύναμη.
Αλλά οι ανησυχίες των Ισραηλινών πηγαίνουν πιο μακριά. Το βιβλίο των ακαδημαϊκών Γουόλτ και Μερσχάιμερ με τίτλο «Το ισραηλινό λόμπι» και, ακόμη περισσότερο, εκείνο του Τζίμι Κάρτερ με τον τίτλο - γροθιά «Παλαιστίνη: Ειρήνη και όχι Απαρτχάιντ» αποτελούν χαρακτηριστικούς οιωνούς. Ο νέος υπουργός Αμυνας Ρόμπερτ Γκέιτς και ο επαναδραστηριοποιηθείς Τζέιμς Μπέικερ, όπως και ο πατήρ Μπους, ανήκουν στους πολιτικούς που ουδέποτε είχαν υπερβολικά στενές σχέσεις με το Ισραήλ, τάσσονταν μάλιστα υπέρ της εξισορρόπησης με τα αραβικά συμφέροντα. Μάλιστα, ο Μπέικερ, σε μια προεκλογική εκστρατεία του πατρός Μπους είχε εκραγεί όταν συνεργάτης του έκανε λόγο για τη σημασία του ισραηλινού λόμπι: «Να πάνε στο διάολο, έτσι κι αλλιώς δεν μας ψηφίζουν»!
Ενας από τους παράγοντες που έπαιξε ρόλο σε αυτούς τους προβληματισμούς ήταν ο ανεπιτυχής για το Ισραήλ πόλεμος στο Λίβανο, το καλοκαίρι του 2006, που είχε σημαντικό πολιτικό κόστος για την Αμερική. Φυσικά, ουδείς πολιτικός στις ΗΠΑ διανοείται να «πουλήσει» το Ισραήλ. Ωστόσο, η εποχή της απόλυτης ταύτισης της πιο δεξιάς πτέρυγας του Ισραήλ με τους Αμερικανούς νεοσυντηρητικούς έχει περάσει και οι σκέψεις για μια κάποια εξισορρόπηση κερδίζουν έδαφος.