
Σαράντα τρία χρόνια συμπληρώθηκαν σήμερα από την αεροπορική επιδρομή της Τουρκίας στην Τηλλυρία, στο δυτικό τμήμα της Κύπρου. Το πρωί σήμερα 650 Τουρκοκύπριοι πήγαν στο θύλακα των Κοκκίνων, στην περιοχή Τηλλυρίας, με λεωφορεία και ένα κρουαζιερόπλοιο και παρέστησαν στην εκδήλώση, που οργάνωσε το κατοχικό καθεστώς. Παρών στην εκδήλωση ήταν και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, ο οποίος πήγε στην περιοχή με ελικόπτερο. Σε όλη την εκδήλωση ήταν έντονη η παρουσία του κατοχικού στρατού.
Κατά τη διάρκεια του 1964 η εξτρεμιστική ηγεσία του τουρκικού στρατού παρακινούσε διά της ΤΜΤ τους Τουρκοκύπριους σε προβοκατόρικα επεισόδια βίας στην Κύπρο, με σκοπό την επιτάχυνση των σχεδίων της Άγκυρας για στρατιωτική επέμβαση στην Κύπρο. Αποτέλεσμα της πολιτικής αυτής ήταν και η πρόκληση των επεισοδίων στην περιοχή του θυλάκου Μανσούρας - Κοκκίνων στην περιοχή της Τηλλυρίας. Ο θύλακας αυτός ήταν από τους σημαντικότερους που ήλεγχαν οι Τουρκοκύπριοι. Ήταν ο μοναδικός με πρόσβαση στη θάλασσα και χρησιμοποιείτο ως δίοδος για τη λαθραία εισαγωγή οπλισμού στην Κύπρο. Ο Μακάριος, που συνεργαζόταν με τον Γρίβα, ο οποίος έφτασε στην Κύπρο τον Ιούνιο του 1964 και ανέλαβε καθήκοντα στρατιωτικού διοικητή της Κύπρου, συζήτησε μαζί του την κατάσταση και αποφάσισαν την εξουδετέρωση του θυλάκου. Οι Τούρκοι με τις προκλητικές δραστηριότητές τους στην περιοχή, έδειχναν ότι επιδίωκαν τη σύγκρουση, με την προσδοκία ότι θα προκαλούσαν την επέμβαση της Τουρκίας.
Στις 7 Αυγούστου 1964, ο Γρίβας, κατόπιν έγκρισης της κυπριακής κυβέρνησης, με αφορμή προκλητικές δραστηριότητες της ΤΜΤ, διέταξε επίθεση τμημάτων της νεοσύστατης Εθνικής Φρουράς. Οι νεοσύλλεκτοι της πρώτης ΕΣΣΟ (206 Τάγμα Πεζικού από το ΚΕΝ Μπογαζίου, το 216ΤΠ από το ΚΕΝ Λάρνακας και η 31 Μοίρα Καταδρομών από την Ευρύχου) προτού εξοικειωθούν καλά-καλά στη βολή των όπλων τους, βρέθηκαν να μάχονται στον Λωρόβουνο και στη Μανσούρα, με επικεφαλής ψυχωμένους Ελλαδίτες αξιωματικούς. Μαζί με τους λόχους των εθελοντών Κάτω Πύργου και Παχυάμμου, τον 83ον και 85ον του 8ου Τ.Σ. Πάφου.
Πρώτοι θυσιασθέντες ο υπολοχαγός Νίκος Παπαγεωργίου 28χρ. από τη Φωκίδα και οι λοκατζήδες του, Μιχάλης Κουσουλίδης και Γιώργος Απληκιώτης της 31ΜΚ, από το Καϊμακλί. Πρώτος ύψωσε τη Γαλανόλευκη, στην κορφή του Λωρόβουνου, ο πεζικάριος Σάββας Μιχαηλίδης του 206ΤΠ από τον Άγιο Παύλο. Το προγεφύρωμα Μανσούρας - Κοκκίνων με 800 άνδρες του τουρκικού στρατού και της ΤΜΤ, όπου σχεδίαζε η Τουρκία για ν’ αποβιβάσει εκεί, 13 Αυγούστου, τακτικό συγκρότημα επιπέδου συντάγματος, εξουδετερώθηκε. Τη νικηφόρα επιχείρηση των μονάδων της ΕΦ προς ολοκληρωτική εξάλειψη του προγεφυρώματος των Κοκκίνων έσπευσε να ανακόψει, με ανελέητους βομβαρδισμούς, η τουρκική αεροπορία. Το απόγευμα του Σαββάτου και όλη μέρα την Κυριακή, 8η και 9η Αυγούστου 1964, με σύνολο 34 και 64 εξόδους αντιστοίχως, τουρκικά F-100 και F-84, επιχειρώντας ανά τετράδες, βομβάρδισαν, πολυβόλησαν και έκαψαν, με βόμβες ναπάλμ, στόχους στα χωριά Παχύαμμος, Πύργος, Πωμός, Πόλις Χρυσοχούς, Λίμνη, Πηγαίνεια, Ξερός. Δεν περιορίστηκαν σε στρατιωτικούς στόχους. Διέπρεψαν σε άνανδρους βομβαρδισμούς αμάχων, κατοικημένων περιοχών και νοσοκομείου. Στη βομβαρδισμένη ακταιωρό «Φαέθων», στον κόλπο του Ξερού, θυσιάστηκαν οι Ελλαδίτες του πολεμικού ναυτικού Παναγιώτης Χρυσούλης, Αγάθος, Πανάγος, Καπαδόκης, Θεοδωράτος, Νιάφας κι ο εθελοντής Φιλίτας από τη Μόρφου. Στην αυλή της εκκλησίας του Αγ. Ραφαήλ στον Παχύαμμο, βρίσκεται σήμερα το μνημείο με το μακρύ μάρμαρο και τα εξήντα ονόματα μαχίμων και αμάχων που θυσιάστηκαν εκείνες τις μέρες.
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε στην κηδεία των ηρωικώς πεσόντων της Μανσούρας, τη Δευτέρα 10.8.64 από την Παναγία της Παλουριώτισσας, ο εμπνευσμένος επικήδειος που εκφώνησε ο τότε λοχαγός της ΕΦ, ηρωικός αγνοούμενος ταγματάρχης του Αυγούστου 1974, Τάσος Μάρκου.
Ετικέτες Ελληνοτουρκικά