
-Η Κοντολίζα Ράις προσπαθεί να ανοίξει έναν νέο κύκλο επαφών και συνεννοήσεων στη Μ. Ανατολή. Προς το παρόν, όμως, δεν φαίνεται να πείθει κανέναν.
«Η Ράις μού θυμίζει τους Αραβες πολιτικούς πριν από μερικά χρόνια: όταν δεν είχαν ξεκάθαρη πολιτική, καβαλούσαν ένα αεροπλάνο κι άρχιζαν τα ταξίδια για να δείξουν ότι κάτι κάνουν. Η κυβέρνηση Μπους βρίσκεται ένα βήμα πριν από την πλήρη κατάρρευση. Είναι φανερό σε όλους ότι η πολιτική τους στη Μέση Ανατολή υπήρξε εξ αρχής βλακώδης. Είχαν την ψευδαίσθηση ότι η εισβολή στο Ιράκ θα ήταν ένας ανέφελος θρίαμβος, μετά τον οποίο ολόκληρη η ευρύτερη περιοχή θα έπεφτε στα πόδια τους. Ακόμα και το Ιράν!».
-Το καθεστώς των Ιρανών μουλάδων μάλλον θα πρέπει να ευγνωμονεί τον Μπους... «Φυσικά. Κατ' αρχάς, ο Μπους απομάκρυνε δύο σοβαρούς αντιπάλους των Ιρανών, τον Σαντάμ Χουσεΐν και τους Αφγανούς Ταλιμπάν. Επίσης, η συμπερίληψη του Ιράν στον "Αξονα του Κακού" έδωσε στους σκληροπυρηνικούς μουλάδες το "φιλί της ζωής", δηλαδή το πρόσχημα για να περιθωριοποιήσουν την ομάδα του μετριοπαθούς πρώην προέδρου Χαταμί. Κι αυτό ακριβώς τη στιγμή που είχαν χάσει πολλά από τα πολιτικά τους ερείσματα στο εσωτερικό του Ιράν και αποσταθεροποιούνταν κάθε μέρα περισσότερο. Ηδη από το 1991 το Ιράν είχε παραδώσει στις ΗΠΑ πολύτιμες εκθέσεις των μυστικών του υπηρεσιών για το Ιράκ. Αντί ο Μπους να επενδύσει σε αυτή την κίνηση και να επιδιώξει στενότερη σχέση, προτίμησε την αδιαλλαξία, εμμένοντας στην καταγγελία της σποραδικής βοήθειας του Ιράν προς την Αλ Κάιντα. Καταστροφική επιλογή, που δείχνει πόσο λίγο η ομάδα νεοσυντηρητικών που τον περιστοίχιζε καταλάβαινε τη Μ. Ανατολή. Αλλά και πόσο υπερτιμούσε την αμερικανική ισχύ. Ολα αυτά είναι, βέβαια, παράγωγα του ψυχολογικού σοκ της 11ης/9, το οποίο οδήγησε σε τεράστια λάθη. Τέτοιο λάθος δεν ήταν, άλλωστε, και η εισβολή στο Ιράκ;».
-Δεν είναι παράδοξο να επαναλαμβάνονται τα λάθη του Βιετνάμ τόσο λίγα χρόνια μετά;
«Η εισβολή στο Ιράκ υπήρξε, πράγματι, ο πρώτος "ιδεολογικός" πόλεμος των ΗΠΑ μετά το Βιετνάμ. Οταν η ανάλυση στηρίζεται σε ιδεολογήματα και όχι σε ρεαλιστικά δεδομένα, η αποτυχία είναι βέβαιη. Πρόκειται, όμως, για χρόνιο αμερικανικό πρόβλημα. Είμαστε σκράπες στην κατανόηση του υπόλοιπου κόσμου. Δεν έχουμε καμία αίσθηση της Ιστορίας και έτσι παρασυρόμαστε σε εύκολους ενθουσιασμούς και εύκολες απογοητεύσεις. Εχουμε γίνει αλαζόνες και βέβαια το πληρώνουμε. Δυστυχώς, το πληρώνει μαζί μας και ολόκληρος ο κόσμος...Στην περίπτωση του Ιράκ πρέπει να συνυπολογιστεί ότι πολλοί νεοσυντηρητικοί της ομάδας Μπους είναι Εβραίοι. Ας μην παρεξηγηθώ, δεν έχω κάτι με τους Εβραίους -το αντίθετο- όμως οι συγκεκριμένοι άνθρωποι έχουν πολλές φορές αποδείξει ότι δεν γνωρίζουν τη Μ. Ανατολή. Ενας λόγος είναι το ότι δεν έχουν τον τρόπο να ταξιδέψουν σε μουσουλμανικές χώρες -οι Αραβες ηγέτες έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν τους θεωρούν ευπρόσδεκτους- και έτσι δεν έχουν άμεση αντίληψη της κατάστασης. Η κυβέρνηση Μπους επεχείρησε το ακατόρθωτο: να στηρίξει 100% το Ισραήλ, χωρίς να διαταράξει τις σχέσεις της με τις πετρελαιοπαραγωγούς χώρες. Και φυσικά, τα θαλάσσωσε. Σήμερα αναγκάζεται να κάνει κινήσεις απελπισίας απέναντι στην άνοδο της ιρανικής επιρροής στο Ιράκ και αλλού. Στηρίζει, π.χ., ανεπιφύλακτα τα αντιδημοκρατικά καθεστώτα της Αιγύπτου, της Ιορδανίας και της Σαουδικής Αραβίας. Διατηρεί, επίσης, μια αμήχανη σχέση με την Τουρκία...».
- Ναι, αλλά πόσο θα κρατήσει αυτή η αμηχανία; Ηδη σημαντικοί Αμερικανοί πολιτικοί παράγοντες εντός και εκτός κυβέρνησης (π.χ. ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ κ.ά.) εκφράζονται υπέρ της επανασύσφιγξης των αμερικανοτουρκικών σχέσεων.
«Ο Χόλμπρουκ είναι σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής της Χίλαρι Κλίντον και ο λόγος του μετράει. Αλλά το θέμα είναι περίπλοκο. Πρέπει, κατ' αρχάς, να πω ότι πάντοτε μου έκανε εντύπωση το πόσο οι ΗΠΑ απέφευγαν την ανάμειξη στα εσωτερικά θέματα της Τουρκίας για να μην προκαλέσουν την αντίδρασή της. Αμερικανοί αξιωματούχοι συχνά μού έλεγαν: "Αφού παίρνουμε αυτό που θέλουμε από την Τουρκία και αφού διατηρούμε τις αμερικανικές βάσεις, δεν χρειάζεται να ενοχλούμε τους Τούρκους". Δεν φρόντιζαν καν να έχουν πληροφόρηση για βασικά ζητήματα. Η τουρκική διπλωματία, από την άλλη, δωροδοκούσε με εκατομμύρια δολάρια υψηλόβαθμα στελέχη της αμερικανικής διοίκησης για να προωθεί τις θέσεις της - κάτι όχι ασυνήθιστο στη διεθνή πολιτική. Τα στελέχη αυτά καλλιεργούσαν την εντύπωση ότι η φιλία της Τουρκίας ήταν δεδομένη. Ετσι, η άρνηση της τουρκικής Βουλής να επιτρέψει τη χρήση της βάσης του Ιντσιρλίκ από αμερικανικά στρατεύματα κατά την εισβολή στο Ιράκ εξέπληξε πολύ δυσάρεστα τους Αμερικανούς. Μια άλλη, πιο πρόσφατη παρεξήγηση έχει να κάνει με τον αποσταθεροποιητικό ρόλο της Τουρκίας στο Κιρκούκ, που είναι περιοχή-κλειδί για την ασφάλεια του ιρακινού Κουρδιστάν και, κατ' επέκταση, ολόκληρου του Ιράκ».
-Στα βιβλία σας υποστηρίζετε τη στενή συνεργασία ιρακινού Κουρδιστάν και Τουρκίας. Δεν είναι «αφύσικη» μια τέτοια σχέση;
«Είναι μια συνεργασία την οποία υπαγορεύει ο ρεαλισμός. Ομως, στην πράξη, η προσέγγισή τους είναι πράγματι πολύ δύσκολη, για ιστορικούς λόγους. Ο Κεμάλ Ατατούρκ επέλεξε το γαλλικό συγκεντρωτικό σύστημα διοίκησης ως μοχλό εκσυγχρονισμού. Πρόκειται για ένα μοντέλο ελάχιστα ευέλικτο, που παρέχει στη σημερινή Τουρκία παρωχημένα μέσα αυτοπροσδιορισμού και ερμηνεύει τις σχέσεις της με τους άλλους μέσα από ένα εξίσου παρωχημένο πρίσμα. Το μοντέλο αυτό είναι πλέον νεκρό, κάτι που γνωρίζουν οι πάντες στην Τουρκία, σχεδόν κανείς όμως δεν τολμάει να το πει ανοιχτά. Οι Ιρακινοί Κούρδοι, από την πλευρά τους, επιδιώκουν την προσέγγιση με την Τουρκία. Αναθέτουν σημαντικά έργα (όπως, π.χ., το διεθνές αεροδρόμιο της πρωτεύουσας Ερμπίλ) σε τουρκικές κατασκευαστικές εταιρείες που συνδέονται με τον τουρκικό στρατό, ελπίζοντας ότι οι οικονομικές σχέσεις θα εξομαλύνουν τις πολιτικές επαφές. Δυστυχώς, όμως, οι χρόνιες ανασφάλειες της Τουρκίας μπλοκάρουν τις δυνατότητες για μια τουρκοκουρδική σχέση που και αμοιβαία επωφελής θα ήταν και θα ευνοούσε τη σταθερότητα σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή».
Ο Τζόναθαν Ράνταλ είναι ένας από τους επιφανέστερους Αμερικανούς αναλυτές διεθνών σχέσεων. Εχοντας επί τέσσερις δεκαετίες συνεργαστεί με την ελίτ των αμερικανικών έντυπων ΜΜΕ («Washington Post», «New York Times», «Time» κ.λπ.), αφοσιώθηκε τα τελευταία 15 χρόνια στη συγγραφή πασίγνωστων όσο και αμφιλεγόμενων βιβλίων για τη Μέση Ανατολή. Στενός φίλος πολλών από τους διαμορφωτές της αμερικανικής διεθνούς πολιτικής, δεν διστάζει παρ' όλα αυτά να χαρακτηρίσει τη σημερινή αμερικανική διοίκηση «βλακώδη» και «καταστροφική». Θεωρεί, μάλιστα, θλιβερό το ότι την αμερικανική αλαζονεία την πληρώνει πάντοτε ολόκληρος ο κόσμος... (ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 06/04/2007)
Ετικέτες Γεωπολιτική